6^th International Congress of WIAMH

Tuzla, Bosnia and Herzegovina, August 13 - 15, 1999.

UTICAJ RATA U BOSNI I HERCEGOVINI NA PONAŠANJE ADOLESCENATA

Rabija RADIĆ, Vesna FERKOVIĆ, Osman SINANOVIĆ

Centar za mentalno zdravlje u zajednici Doma zdravlja Tuzla,
Kantonalni zavod za zdravstvenu zaštitu,
Psihijatrijska klinika, Univerzitetski klinički centar Medicinskog fakulteta Univerziteta u Tuzli, 75 000 Tuzla, Bosna i Hercegovina

Psihosocijalne posljedice minulog rata u Bosni i Hercegovini su brojne i različite u ovisnosti o populacionoj skupini i drugim faktorima. U ovom radu je napravljen pokušaj procjene uticaja ratne traume na ponašanje adolescenata u odnosu na školske obaveze, način korištenja slobodnog vremena, uzimanja alkohola, pušenje, model identifikacije i doživljaj prihvaćenosti samog sebe. Uzorak su sačinjavali učenici Elektrotehničkog srednjoškolskog centra izabrani po metodi slučajnog izbora. Analizirana je jedna grupa uččenika (n=164) prije rata (1991), te druga grupa od 174 učenika nakon rata, u decembru 1996. Za mjerenje stavova učenika prema definisanom problemu primijenjen je strukturirani upitnik u obje grupe, a u drugoj grupi primijenjena je modifikovana verzija skale uticaja dogadjaja (Impact of Event Scale - IES). Od 174 analizirana adolescenta druge grupe, njih 75 je imalo simptome ratne traume. Adolescenti prve grupe (testirane prije rata) su imali mnogo bolje rezultate u školi od uččenika druge grupe. Zapaženo je češće uzimanje alkohola u drugoj grupi, a medju njima roditelji su češći model identifikacije nego u učenika prve grupe. U slučaju pušenja i načina korištenja slobodnog vremena nisu zapažene bitne razlike.

Ključne riječi: Rat – Adolescenti – Školski uspjeh – Alkohol – Model identifikacije

Literatura:

1. Husain SA, Cantwell DP (1991) Fundamentals of Child and Adolescent Psychopatology. Washington, DC: American Psychiatric Press, Inc.

2. Wilson J, Keane T (eds) (1997) Assessing Psychological Trauma and PTSD: A Handbook of Clinical, Medical and Legal Practitioners. New York: Guiford Press