PTSP ADOLESCENATA PROGNANIKA I POVRATNIKA NAKON RATA I REPATRIJACIJE

Mevludin HASANOVIĆ, Slobodan PAVLOVIĆ, Osman SINANOVIĆ

Psihijatrijska Klinika, Univerzitetsko Klinički Centar u Tuzli, 75 000 Tuzla; Bosna i Hercegovina

Ovo je preliminarno saopštenje prema nekim rezultatima, koje su autori izvukli iz studije Magistarskog rada koja je učinjena u Tuzli četiri godine nakon što je u Bosni i Hercegovini završio rat Dejtonskim sporazumom u decembru 1995. Ispitano je 120 učenika/-ca osnovne škole u Tuzli: 60 prognanika, koji se nisu vratili kući mada je rat završen i 6o povratnika iz inostranstva, gdje su boraviklli u vrijeme rata, a sada su nakon povratka u repatrijaciji, ali i dalje nisu u vlastitim kućama nego su i dalje prognanici. Korištena je metoda upitnika po Pavloviću za PTSP i Profil indeks emocija (PIE). Neki od dobivenih rezultata pokazuju da je nivo potpunog PTSP znatno veći kod djece prognanika, koja su u vrijeme rata trpjela ratnu atmosferu i sve prateće događaje i doživljaje. Na nivou društvenog funkcionisanja svi ispitanici su pokazali visoki nivo efikasnosti, što govori o visokoj sposobnosti obnove vedrine, snage i duha. Od osam ispitivanih emocija obje grupe su pokazale približno normalne vrijednosti za sve osim za opozicionalnost. Djeca koja su boravila tokom rata u inostranstvu a sada su u procesu repatrijacije, i dalje su prognanici, imaju duplo intenzivnije otpore prema sredini, što osjećaju kao nelagodan balast koji nose u stomaku, a kojeg se žele osloboditi.

Ključne riječi: PTSP – Prognanici – Povratnici – Repatrijacija

Reference:

1. Avdibegović E, Sinanović O, Selimbašić Z (1998) Acculturation problems of Bosnian children durring the Repatriation. Book of Abstracts of 14^th International Congres of International Association for Children and Adolescent Psychiatry, Stockholm,August 2-2.
2. Pavlović (1998) Psihički poremećaji vojnika u ratu. Magistarski rad. Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli.Shuval J (1982) Migration and Stress. In: Gojdberg L and Bresnitz S (eds) Handbook of Stress, New York: Collier, Macmillan.