Tuzla, 13-15. August.1999. Bosnia and Herzegovina

STRES REAKCIJE SARAJEVSKIH ADOLESCENATA NAKON USLOVA RATA I OPKOLJENOSTI

Mevludin HASANOVIĆĆ, Zihnet SELIMBAŠIĆ, Osman SINANOVIĆĆ, i Syed Arshad HUSAIN.

1. Psihijatrijska Klinika, Univerzitetsko Klinički Centar u Tuzli, 75 000 Tuzla; Bosna i Hercegovina
2. University of Missouri-Columbia, Columbia, Missouri 65212, USA

Ovo je preliminarno saopštenje prema nekim rezultatima, koje su autori izvukli iz studije koja je učinjena nakon pet godina od prvog istraživanja, završenog 1994. godine u vrijeme oštrih uslova koji su vladali u ratu u opkoljenom Sarajevo. Ovo je bila studija posttraumatskih stres simptoma djece-adolescenata četiri godine nakon što je u Bosni I Hercegovini zacvršio rat Dejtonski sporazumom u decembru 1995. Od 791 učenika/-ce iz 1994^th njih 67 su ispitana na procjenu posttraumatskog stresa i nivo depresivnosti. Dobiveni podaci pokazuju prema Skali utjecaja događaja-Impact of Event Scale (IES), od šezdeset sedam 31 (47,8%) djevojčica i 34 (52,2%) dječaka, 19 (29,2%) su pokazali simptome izbjegavanja, a 5 (9,6 %) su pokazali simptome nametanja i ponovnog proživljavanja. Srednji nivo stresa je pokazalo 16 (24%) djevojčica a visoki nivo stresa je pokazan kod (12,4%) učenika/-ca, Ukupno pod stresom (srednji i visoki nivo) je 24 (37%) ispitanika. Na Ses-Birleson-ovoj skali nađeno je 15 (23.0%) djevojčica u rizičnoj skupini a 4(6,3%) sa simptomima depresije. Na istoj skali dječaci su imali 11 (16,9%) onih koji su u rizičnoj grupi i 2 (3.1%) sa simptomima depresije. Ukupni zbir je 26 (39.9%) u riziko grupi a 6 (9,4%) sa depresijome. Ponovo su djevojčice sa više stres reakcija nego dječaci.

Ključne riječi: Posttraumatski smptomi – Poslijeratno Sarajevo – Adolesceni – Depresija

Reference:

1. Husain SA, Nair J, Holcomb W, Reid JC, Vargas V & Nair SS (1998) Stress Reactions of Children and Adolescents in War and Siege Condition. Am J Psychiatry 155:12
2. Husain SA (1998) Findings & Recommmendations of First International Conference on Postwar Mental Health Issues in Bosnia and Herzegovina. Mental Peace 4(1):9-17
3. Husain SA (1999) Resiliency in Children: Lessons from Bosnia.Mental Peace 5(1):4-8