6^th International Congress of the WIAMH

Tuzla, Bosnia and Herzegovina, August 13-15, 1999.

MOGUĆNOSTI OPORAVKA DJECE BEZ RODITELJSKOG STARANJA IZLOŽENE RATNIM DJEJSTVIMA

Dom za djecu bez roditeljskog staranja,
Psihijatrijska klinika, Univerzitetki klinički centar, Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli, 75 000 Tuzla, Bosna i Hercegovina

Sveukupno stanovništvo, a posebno djeca i civili, u protekloj agresiji na Bosnu i Hercegovinu je bilo izloženo dugotrajnoj i višestrukoj traumatizaciji. Kao posljedica psihološke traume kod djece se razvija simptomatologija širokog spektra sa predominacijom posttraumatskog stresnog poremećaja i depresivnih reakcija. Djeca bez roditeljskog staranja imaju stanovitih poteškoća i u miru, a one se u uslovima rata usložnjavaju. U ovom radu je analiziran efekat organizovanog psihosocijalnog tretmana na stepen traume kod djece izbjeglica smještenih u domu za djecu bez roditeljskog staranja (n=80), u poredjenju sa djecom izbjeglicama bez roditeljskog staranja (n=80) koja su živjela sa preživjelim članovima obitelji, ali koja nisu imali organizovan psihosocijalni tretman. Korišten je URT snimak traumatskih iskustava, Birlesonova skala samoprocjene za utvrdjivanje simptoma depresije, te Impact of event scale. Kod obje grupe djece izvršeno je inicijalno testiranje neposredno po dolasku, a prije započinjanja psihosocijalnog tretmana za djecu smještenu u domu, te retestiranje nakon godinu dana. Organizovane psihosocijalne aktivnosti su dovele do značčajnog reduciranja simptoma izbjegavanja, intruzivni i depresivnih simptoma kod prognane djece smještene u domu (p < 0,01). Kod djece koja su kao prognanici živjela bez roditeljskog staranja sa rodbinom u porodicama ili izbjegličkim kampovima, a za koju nije bio organizovan psihosocijalni tretman, nakon godinu dana došlo je samo do značajnog smanjenja simptomaa izbjegavanja ali ne i depresivnih i intruzivnih simptoma.

Ključne riječi: Djeca bez roditeljskog staranja – Prognanici – Ratna trauma – Mogućnost oporavka

Literatura:

1. Ćatić B, Sinanović O, Pašagić I (1996) Traumatic reactions of children in a Tuzla orphanage. The Book of Abstracts of the 1^st European Conference on Traumatic Stress in Emergency Services, Peacekiping Operations and Humanitarian Aid Organisations, Sheffield, England, p.8.
2. Ćatić B (1998) Traumatske reakcije i mogućnosti oporavka djece izložene ratnim djejstvima. Magistarski rad. Medicinski fakultet Univerziteta u Tuzli (Mentor: Prof. dr. sci. O.Sinanović)
3. Husain SA, Cantwell DP (1991) Fundamentals of Child and Adolescent Psychopathology. Washington, DC: Americam Psychiatric Press, Inc.