1.0 HISTORIJAT

Začetci ranih endoskopija kreću od oko četiri stotine godina prije naše ere, kada se opisuju prvi pregledi sa spekulumima (rektalni spekulum je opisao Grk Hippocrates oko 400 g. pri naše ere upotrijebivši opis "Legao je pacijenta na leđa i pogledao sa rektalnim spekulumom, da vidi koje je oboljenje rektuma"). Otprilike u isto vrijeme je opisan i ginekološki spekulum. Osnovni problem rane endoskopije je neadekvatno unutarnje osvjetljenje. Taj problem nije riješen tokom više od dvije hiljade narednih godina.

Rimljani su također upotrebljavali spekulume za inspekciju unutarnjih organa. Ovi spekulumi su pronađeni u iskopinama Pompeja, i utvrdenaje starost od oko 70. godine naše ere. Spekulumi su maltene isti kao vaginalni spekulumi koji se danas upotrebljavaju. Archigenes, Sirijac koji je živio od 95. do 117. g. u Rimu je detaljno opisao položaj pacijenta, koji omogućava najbolju unutarnju inspekciju. Oko 1000.g. naše ere, jedan od najvećih islamskih naučnika ABU AL-QASIM-ZAHRAWI (latinski poznat kao Abdulkasim), upotrebio ogledalo i reflektirajuću svjetlost da bi dobio bolju vizuelizaciju tokom pregleda (3,48,49,50 i 51). U srednjim godinama renesanse, oko 1587.g./ Giulio Cesarae Aranz, prvi upotrebljava "cameru obscuru" u medicini. On je opisao upotrebu svjetla koje je puštao kroz mali otvor, te potom kroz sferičnu staklenu flašu punu vode. Tako dobijeno svjetlo je usmjeravano u nosnu šupljinu (54). Godine 1600. Peter Borell, Francuz, je koristio konkavno ogledalo, da reflektira svjetlost u fokus, gdje se nalazio objekat istraživanja. U slijedećem stoljeću ginekologArnaud je upotrebio malu lampu da bi osvjetlio cerviks uterusa (3).

1.1 HISTORIJAT MODERNE ENDOSKOPIJE

Moderna endoskopija praktično počinje brilijantnim izumom Austrijanca Philippa Bozzinia (1773-1809), koji je konstruirao endoskop sa unutarnjim osvjetljenjem, tzv. "Lichtleiter", i tako omogućio egzaktnu unutarnju vizuelizaciju. Time su postavljeni osnovni principi konstrukcije modernih endoskopa (3, 31). Nažalost, ova istraživanja nisu mogla biti usavršavana jer je tadašnji politički sistem u Evropi zabranio dalji rad na ovome području. Ovaj originalni aparat "izvor svjetlosti" je sačuvan i nalazi se u Chicagou u American College of Surgeons. Međutim, i pored svih zabrana, naučnici su našli načina da usavršavaju i doraduju ovaj genijalan izum. Usavršavanjem prvoga endoskopa Maximillian Nitze (1848-1906) je konstruisao prvi cistoskop, i to je objavljeno u Wiener Medizinishe Woshenschrift. Njegova inovacija se sastojala od toga da je cistoskop imao krivinu (tj. bio je zakrivljen) i svjetlost je ubacivao pomoću sistema sočiva tako da je imao direktno unutarnje osvjetljenje bez sjenki. Godine 1880. Johann von Mikulicz je konstruirao prvi ezofagogastroskop, naslanjajući se najviše na radove Nitzea i Leitera. Josef Leiter je bio taj koji je uveo električnu lampu 1883.g. a već 1886.g. upotrebio je tzv."mignon lampu", to jest madno svjetlo koje je proizvedeno upotrebom platinske niti (5). U devetnaestome stoljeću imamo niz inovacija naosvjetljivanJ'u i sistemu leća, koje su ubacivane u operacioni kanal, ali sve te inovacije se baziraju na osnovnim Nitzeovim postavkama.