Prikaz knjige:
"Liječenje psihičkih poremećeja uslovljenih stresom."
A. Kučukalić

1.1.2. Rat kao stresor

Rat je situacija koja u sebi sadrži stresore različitog intenziteta i dužine trajanja, a repetitivnost stresora je vrlo česta pa su prisutni i kumulativni efekti. Stoga nije čudo što rat svrstavamo u katastrofične stresore. Ucestvovanje u borbenim akcijama pod stalnom prijetnjom pogibije ili ranjavanja, u kojima je čovjek često bespomoćan i preplavljen užasom, predstavlja najteži oblik traume. Kako sredstva ratovanja postaju sve razornija a gubici u ljudstvu sve masovniji, intenzitet traumatizacije raste. Neki teoretičari smatraju da ce sposobnost čovjeka da izdrži ovakvu vrstu psihotraumatizacije diktirati mogučnosti budućeg ratovanja.
S obzirom na to da je rat specifično katastrofično iskustvo, on kod ljudi izaziva niz reakcija. Da bi se zauzeo ispravan terapeutski stav, neophodno je napraviti jasnu diferencijaciju između onih odgovora koji predstavljaju normalne reakcije na abnormalnu situaciju i onih reakcija koji po svim dijagnosticko- klasifikacijskim uzusima spadaju u domen psihopatologije. Najveći dio psihopatologije koja se sreće u civilnog stanovništva, kao i onih osoba koje su neposredno uključene u borbena djelovanja, reaktivna su stanja unutar kojih su anksioznost i depresivnost vodeći simptomi. Međutim, iskustva u ratu sa traumatizirajucim osobama govore da, pored onih koji se relativno brzo oporave nakon adekvatno provedene terapeutske intervencije, ostaje značajan broj pojedinaca kod kojih stres ostavlja trajne posljedice ili pak mobilizira larviranu patologiju koja postaje predmet psihijatrijskog tretmana. Danas se sa sigumošću može tvrditi da su prve reakcije na iznenadnu ugroženost dominanto biološke i, u principu, identične za sve osobe. Važno je istaći da su prve reakcije ljudi pogođenih katastrofičnim stresorom primamo nagonsko- biološke, a što treba jasno diferencirati od kasnijih, sekundarnih psihičkih reakcija koje spadaju u domen psihopatologije. Ispravan farmakoterapijski i psihoterapijski pristup ovim manifestacijama predstavlja uslov za njihovo prevazilaženje i zaštitu građana koji su pod uticajem katastrofičnog stresora.