4. ZARAZA

Mjesto inicijalne infekcije su obično alveole. U alveolama makrofagi probavljaju inhalirani M. tuberculosis. Neki od bacila mogu biti odmah ubijeni; ostali se mogu razmnožavati unutar makrofaga. Ne tako često, ali posebno kod HIV-inficiranih osoba i kod djece, bacili se šire do drugih mjesta u organizmu. Diseminacija ponekad rezultira i meningitisom.

U toku dvije do osam nedjelja nakon inicijalne infekcije kod ljudi sa intaktnim imunološkim sistemom, makrofagi predstavljaju djeliće bacila, izložene na površinama ćelija, drugim vrstama bijelih krvnih ćelija-T ćelijama. Kada su stimulirane, T ćelije oslobadjaju hemijske signale. Jedanput kada je ovaj odgovor uspostavljen, nazvan hipersenzitivnošću posredovanom ćelijama, T ćelije osobe će odgovoriti na tuberkulinski kožni test (PPD test) i proizvesti karakterističnu crvenu induraciju.
Neki od signala T-ćelija proizvode inflamatorne reakcije; drugi aktiviraju ćelije specijalizovane da ubiju bacile i da pretvore inficirane makrofage u sićušne, tvrde sivkaste tuberkule.
U tuberkulima, tuberkulozni bacili mogu perzistirati unutar makrofaga, ali dalje razmnožavanje i širenje M. tuberculosis je ograničeno. Većina ljudi se u potpunosti izliječe nakon inicijalne infekcije, a tuberkuli kalcificiraju. Pozitivan tuberkulinski kožni test, a u nekim slučajevima i grudni radiogram, mogu biti jedini dokaz infekcije.
Ukoliko je, medjutim, odbrana organizma slaba zbog dobi, kod HIV-infekcije, malnutricije, ili zbog drugih faktora, bacili mogu izbiti iz tuberkula u alveolama i dovesti do aktivne bolesti.
Da li će od zaraze nastati bolest ovisi o:

• veličini infektivne doze, odnosno koliko se tuberkuloznih bacila udahne;
• odbrambenim snagama osobe koja je zaražena (otpornost organizma)

U nekim slučajevima zaraza može brzo preći u bolest, dok kod drugih tuberkulozna klica može ostati "dormant” s nekoliko spavajućih bacila, koje organizam drži pod kontrolom svojim odbrambenim snagama. Ukoliko kasnije dodje do smanjenja odbrambenih snaga organizma (slaba ishrana, neka druga bolest, kao što je zaraza HIV-om ili, naprosto, starenje individue), dormant bacili se mogu početi razmnožavati i uzrokovati bolest. Kod većine ljudi odbrambene snage, ili unište sve uzročnike, ili ih, što je možda češće, drže suprimirane ili pod dugotrajnom kontrolom.