SIMPTOMI (KADA ZATRAŽITI LIJEČNIČKU POMOĆ)

Simptomatologija plućnog karcinoma uključuje:

• perzistentni kašalj
• iskašljavanje krvi
• neobičan, neobjašnjiv umor
• otok vrata i lica
• osjećaj nedostatka zraka
• recidivirajuće pneumonije ili bronhitis
• gubitak apetita i tjelesne težine
• promuklost
• perzistirajući bol u grudima, ramenu ili leđima

Ovi simptomi se ne javljaju uvijek u ranim stadijima plućnog karcinoma. Ponekad doktori otkriju plućni karcinom radeći rutinski snimak pluća. čće, ipak, karcinom se otkrije nakon pojave simptoma koje uzrokuje narasli tumor – kašalj, otok vrata i lica, ili kontinuiran bol u grudima, ramenu, ili leđima.

Ukoliko karcinom nastane u disajnim putevima ili grlu, on može otežavati disanje; kao rezultat toga osoba ima osjećaj gušenja, promuklost, ili č ak iskašljava krv, zbog iritacije disajnog puta. Pošto se velika količina energije potroši u borbi sa karcinomom, tjelesna otpornost za ostale bolesti može opasti. Iz ovog razloga, osobe sa plućnim karcinomom su često sklone nastanku pneumonije ili bronhitisa.

Neki simptomi, kao što je umor i gubitak apetita, čini se da se ne odnose na sam tumor. Najvjerovatnije su oni rezultat metastaza, ili širenja karcinoma u druge dijelove tijela. Simptomi ovise od organa koji su zahvaćeni karcinomom. Ukoliko se plućni karcinom proširi na mozak, on može uzrokovati promjene u razmišljanju i rasuđivanju osobe, koordinaciji.

Karcinom takođe mijenja metabolizam osobe. Ljudi koji imaju karcinom koriste kalorije iz hrane sa manjom sposobnošću nego što je to bio slučaj prije nego što su dobili karcinom, tako da oni obično imaju potrebu da jedu više da bi održali svoju tjelesnu težinu. Ukoliko se kod ovih osoba javi nauzea ili povraćanje zbog terapije koju uzimaju, to će takođe dovesti do gubitka težine.

Kliničko-patološki aspekti plućnog karcinoma

Klinički znaci i simptomi plućnog karcinoma su rezultat opstrukcije zahvaćenih disajnih puteva direktnim širenjem u susjedne strukture, metastaza u udaljena područja, te mnoštva endokrinih, neuroloških i drugih efekata posredovanih supstancama koje su proizvod tumora ili paraneoplastičnih sindroma.

Lokalni efekti

Tumori koji rastu centralno unutar bronhusa mogu proizvesti wheezing i dispneu zbog opstrukcije; kašalj zbog bronhijalne iritacije; ili hemoptizije zbog erozije plućnih ili tumorskih krvnih sudova. Bronhijalna opstrukcija takođe može dovesti do atelektaze i infekcije pluća distalno od opstrukcije. Infektivne pneumonije koje se ne mogu izliječiti, bronhiektazije i stvaranje apscesa se mogu javiti u kliničkoj slici. Histopatološki, atelektaza, akutna pneumonija, hronični penumonitis ili lipidna pneumonija se mogu viđeti u plućnom parenhimu distalno od opstrukcije.

Širenje u pleuru, najčešće viđeno kod perifernih adenokarcinoma, može rezultirati pleuralnom efuzijom ili bolom. Pancoast tumori, obično skvamozni ćelijski karcinomi, rastući u apexu pluća, mogu rezultirati Pancoast sindromom (bol u ramenu zbog invadiranja plexus brachialisa), Hornerovim sindromom (zbog invadiranja simpatičkih ganglija i destrukcija rebra). Plućni karcinomi mogu invadirati ili komprimirati različite medijastinalne strukture uključći rekurentni laringealni nerv (obično lijevo) uzrokujući promuklost; frenični nerv dovodeći do paralize dijafragme; ezofagus dovodeći do disfagije, te venu cavu superior dovodeći od sindroma vene cave superior. Posljednji je najčešće viđen kod sitnoćelijskih karcinoma.

Distalni i sistemski efekti

Najmanje jedna trećina pacijenata sa plućnim karcinomom ima u anamnezi gubitak tjelesne težine, a neke studije sugeriraju da je gubitak težine neovisan prognostički faktor kod plućnog karcinoma. Medijatori kaheksije uključuju tumor-necrosis faktor, interleukin-1 i interleukin-6. Koagulopatije, kao što je diseminirana intravaskularna koagulopatija, se takođe mogu javiti. Migratorni tromboflebitis i nebakterijski trombotički endokarditis su najčešće udruženi sa mucin-producirajućim adenokarcinomima.

Hipertrofična pulmonalna osteoartropatija (batićasti prsti, periostitis dugih kostiju i ponekad poliartritis) se najčešće viđa kod adenokarcinoma, ali se javlja i kod drugih tumora, kao i u benignim stanjima. Acanthosis nigricans, scleroderma i tiloza su udruženi sa skvamoznim ćelijskim karcinomom. Paraneoplastični encefalomijelitis se najčešće viđa kod sitnoćelijskog plućnog karcinoma. Periferne neuropatije i miopatije takođe se najčešće viđaju kod pacijenata sa sitnoćelijskim plućnim karcinomom; mogu se smanjiti liječ enjem tumora. Retinopatija udružena sa karcinomom primarno se javlja kod pacijenata sa sitnoćelijskim karcinomom. Hiperkalcemija se javlja kod 32% pacijenata sa skvamoznim ćelijskim karcinomom, a 27% pacijenata sa sitnoćelijskim karcinomom. Parathormon je glavni medijator hiperkalcmije kod plućnog karcinoma, mada koštane metastaze mogu takođe tome doprinijeti u nekim sluč ajevim, a to može biti i rezultat uloge drugih medijatora kao što je prostaglandin E2.

Plućni karcinomi se šire limfatičkim i hematogenim putem. Regionalni limfonodi su najčća lokalizacija metastaza, inicijalno najčešće ipsilateralni limfonodi praćeni ipsilateralnim paratrahealnim limfonodima. Mogući putevi širenja zavise dijelom od lokalizacije tumora unutar pluća. Npr., direktno širenje u celijačne i paraaortalne limfonode iz tumora u donjim režnjevima je moguće. Ochsner i DeBakey su pronašli metastaze u traheobronhijalnim limfonodima kod 70% od 1298 slučajeva plućnog karcinoma; abdominalne limfonode kod 20%, cervikalne limfonode kod 17%, aksilarne limfonode kod 6%, te supraklavikularne limfonode kod 4%. Invadiranje plućnih vena plućnim karcinomom se često javlja, te tako dolazi do udaljenog hematogenog širenja.