|
PODJELA I VRSTE
HETEROGENOST ĆELIJSKIH TIPOVA
Neobično je da se plućni karcinom sastoji od uniformne ćelijske
populacije, čak iako se klasificira kao jednoćelijski tip. Različiti
osnovni tipovi, npr., kombinovani mikrocelularni karcinom i adenokarcinom,
mogu biti identificirani unutar jednog tumora kod 45% reprezentativnih
uzoraka plućnog karcinoma. U praktične svrhe, većina plućnih karcinoma
se može klasificirati kao jednoćelijski tip ili drugi, a prisustvno
drugog ćelijskog tipa obično nije od glavnog prognostičkog ili
terapeutskog značaja.
Patohistološka klasifikacija karcinoma bronha
Dva osnovna tipa plućnog karcinoma su mikrocelularni
i nemikrocelularni. Ova dva tipa se odnose na 90% svih
slučajeva plućnog karcinoma.
Mikrocelularni karcinomi predstavljaju oko 15%
svih slučajeva plućnih karcinoma. Karakterizirani su malim, okruglim
ćelijama sa oskudnom citoplazmom, kliničkim, imunohistohemijskim,
ultrastrukturalnim oblicima neuroendokrine diferencijacije, a
posebno agresivnim kliničkim tokom i privremenim odgovorom na
kemoterapeutike i radioterapiju, na koje nemikroćelijski karcinomi
ne odgovaraju.
Većina karcinoma sitnih ćelija su centralni tumori koji rastu
u velikim bronhima, ali, za razliku od nemikroćelijskih karcinoma,
imaju tendencu invadiranja oko bronha i u okolinu, kao što su
hilarni limfonodi, a ovo sve prije nego da invadiraju u bronhus
kao intraluminalna masa. Kao rezultat ovoga, ovi tumori tipično
se predstavljaju kao hilarne mase na grudnom radiogramu sa malom
zahvaćenošću bronha na bronhoskopiji. Povremeno karcinomi sitnih
ćelija proizvode intrabronhijalnu masu.
Histopatološki, karcinomi sitnih ćelija se sastoje od ćelija
sa velikim okruglim, ovalnim ili fuziformnim nukleusom sa finim
zrnatim hromatinom, odsutnim ili neupadnim nukleolima, i oskudnom
citoplazmom. Uprkos svom nazivu, karcinom sitnih ćelija, tj. njegove
ćelije, su približno dva do tri puta veće od veličine limfocita.
Obično ga dijelimo u "oat cell" i intermedijerne ćelijske tipove.
Intermedijerni ćelijski tip je sastavljen od poligonalnih ili
fuziformnih ćelija koje su neznatno veće, imaju relativno više
citoplazme i imaju nukleoluse koji se bolje identificiraju nego
kod ćelija klasificiranih kao "oat cell" tip.
Sitnoćelijski karcinom se može pojaviti u kombinaciji sa nesitnoćelijskim
karcinomom u istom tumoru. Prognoza kod tumora ovog tipa se primarno
odnosi na stadij, a kombinovani sitnoćelijski i nesitnoćelijski
plućni karcinom graničnog stadija se može dobro liječiti resekcijom
kombinovanom sa kemoterapijom. Klinički signifikantne razlike
u odgovoru na kemoterapiju ili radioterapiju i preživljavanje
nisu zabilježene.
Nemikrocelularni karcinomi (oko 75% svih plućnih
karcinoma) se javljaju u tri oblika:
- Epidermoidni karcinom je patohistološki karakteriziran
relativno velikim pljosnatim, stratificiranim ćelijama,
koje tipično imaju relativno obilnu citoplazmu. Većina
epidermoidnih karcinoma raste centralno u plućima, primarno
u glavnim, lobarnim, segmentalnim ili subsegmentalnim bronhima,
mada se jedna trećina javlja kao periferni. Obično se
radi o čvrstim masama koje protrudiraju u lumen zahvaćenog
bronha, invadirajući zid i parenhim, često se šireći proksimalno
duž bronha u hilarne limfne čvorove. Obično, a to se naročito
dešava kod većih tumora, dolazi do centralnog razmekšanja
ili kavitacije tumora zbog nekroze i/ili kavitacije tumora
zbog nekroze i/ili keratinoznog debrisa. Najčći je tip plućnog
karcinoma kod muškaraca. Svrstava se u rak pušača. Kod ovog
tipa karcinoma najčće se javljaju slijedeći simptomi: iskašljavanje
krvavog iskašljaja zbog iritacije bronhijalnog epitela, te
pneumonija uzrokovana blokadom bronha tumorom. Epidermoidni
karcinom (naziva se takođe skvamoznim ćelijskim karcinomom)
se sporije širi od drugih oblika plućnih karcinoma. Dijeli
se na više, umjereno i slabo diferencirane tipove. Više diferencirani
tipovi sporije i rjeđe metastaziraju izvan toraksa.
- Adenokarcinom se razvija u mukoznim žlijezdama
pluća. Razlikuju se 4 subpopulacije: acinarna, papilarna,
bronhiolo-alveolarna, solidni tračci koji produciraju mucine.
Ovo je najčći tip plućnog karcinoma kod žena i kod ljudi koji
nisu pušili. Više od 70% ovog karcinoma je smješteno periferno.
To je najčći ćelijski tip udružen sa perifernim "ožiljnim"
karcinomima. Obično su čvrsti, ali mogu biti i mekani i mucinozni
ovisno od histopatološkog sastava i prisustva dezmoplazije
ili ožiljka. Rastu ispod ili u visceralnu pleuru, povremeno
se mogu širiti i izvan pleure (pseudomezotelijalni karcinomi).
Karakteristika adenokarcinoma je formiranje žlijezda sa malignim
ćelijama raspoređenim oko centralnog lumena. Glandularni lumeni
mogu varirati po veličini i obliku i često su okruženi dezmoplastičnom
stromom ili, u nekim slučajevima, infiltriraju prethodno postojeći
ožiljak. Dobro diferencirani tumori pokazuju obilno stvaranje
žlijezda ili acinusa, dok umjereno i slabo diferencirani tumori
pokazuju relativno više solidnih područja tumora i manje glandularnih
struktura. Najslabije diferencirani tumori su sastavljeni
od solidnih gnijezda ili ploča malignih ćelija koje se ne
klasificiraju kao karcinom krupnih ćelija ili slabo diferencirani
nemikroćelijski karcinom jedino zbog intracitoplazmatskog
mucina. Stepen citološke atipije je obično veći kod slabo
diferenicranih tumora. Osobe sa adenokarcinomom često pate
od phlebitisa i imaju povećanu tendencu ka trombocitozi. .
Bronhioalveolarni karcinomi su podtip dobro diferenciranih
plućnih adenokarcinoma. Histopatološki su karakterizirani
rastom malignih ćelija duž intaktnih alveolarnih septa. Mogu
se podijeliti u najmanje dva tipa, mucinozni i nemucinozni,
a na osnovu histopatoloških kriterija. Nemucinozni tip
pokazuje diferenciranje Clara ćelija/tip II pneumocita,
a mucinozni tip pokazuje metaplastičnu
diferencijaciju bronhiolarnih mukoznih ćelija. Bronhioalveolarni
karcinomi se obično nalaze na periferiji pluća i često su
subpleuralni, mada oko 10% mogu biti centralno lokalizirani.
Mogu biti čvrsti, ako su udruženi sa ožiljkom ili dezmoplastičnom
reakcijom , ili mucinozni, ako su udruženi sa signifikantnom
produkcijom mucina. Tumori mogu biti solitarni ili multipli.
Histopatološki, nemucinozni tip se sastoji od kuboidalnih
do stubićastih ćelija sa hiperhromatičnim jedrima ili vezikularnim
jedrima sa prominentnim nukleolusima ocrtavajući intaktna
alveolarna septa koja često pokazuju blagu do umjerenu intersticijelnu
fibrozu i hronični upalni infiltrat. Mucinozni bronhioalveolarni
karcinom se sastoji od uniformnih, visokih, stubićastih ćelija
sa obilnim apikalnim mucinom i blagim, duboko rascijepljenim,
bazalnim nukleima ocrtavajući alveolarna septa koja se tipično
javljaju kao "normalna", a nemaju blagu fibrozu i inflamaciju
koja se često viđa kod nemucinoznog tipa. Nemucinozni tip
ima tendencu stvaranja solitarnih lezija sa 52 do 72% petogodišnjeg
preživljavanja. Mucinozni tip ima tendencu stvaranja multiplih
ili difuznih lezija sa 19 do 26% stopom petogodišnjeg preživljavanja.
Plućne metastaze iz colona, dojke, pankreasa, ovarija i drugih
lokalizacija, mogu rasti duž alveolarnih septa i imitirati
bronhioalveolarni karcinom.
- Krupnoćelijski karcinomi su nediferencirani
kracinomi, kojima nedostaje keratinizacija, intercelularni
mostovi, stvaranje žlijezda, kao i proizvodnja mucina. Ovi
karcinomi su obično opsežni, periferni tumori, ali se isto
tako mogu javljati kao i centralni tumori u velikim bronhima.
Tumorska nekroza je često prisutna. Histopatološki, tumori
se tipično sastoje od ploha poligonalnih ćelija sa velikim
vezikularnim nukleima, prominentnim crvenim nukleolusima,
i relativno obilnom citoplazmom. velikim bronhima. Ovi oblici
karcinoma mogu rasti veoma brzo, a često su se već proširili
prije dijagnosticiranja. Po malignitetu su između adeno- i
planocelularnog karcinoma.
Naprijed spomenuti tipovi karcinoma pluća čine oko 90% svih plućnih
karcinoma. Preostalih 10% uključuju neuobičajene vrste, uključći
bronhoalveolarni karcinom, spororastući oblik plućnog karcinoma
koji se javlja najčće kod starijih ljudi i ima bolju prognozu.
Lokalizacija tumora
Centralni tip – rast tumora do pete generacije bronha;
izaženiji klinički simptomi; lakše se dobiva pozitivan citološki
nalaz.
Intermedijerni tip – zona između pete i dvanaeste generacije;
simptomatologija – ovisno o udaljenosti.
Periferni tip – distalno od dvanaeste generacije bronha;
oko 6 cm od torakalnog zida.
|
