ETIOLOGIJA - uzroci nastanka

Pušenje cigareta Pušenje cigareta je direktan uzrok 90% plućnih karcinoma kod muškaraca i 79% plućnih karcinoma kod žena. Široko je prihvaćeno kao glavni doprinoseći faktor povećanju incidence plućnog karcinoma u ovom stoljeću.
Prospektivne kohortne studije pokazuju da rizik od plućnog karcinoma kod muškaraca pušača je 22 puta veći nego kod nepušača, a za ženske pušače je 12 puta veći nego kod nepušača. Dim cigarete sadrži više od 4000 hemijskih sastojaka; bar 43 su identificirana kao karcinogeni. Karcinogeneza uzrokovana duhanom je kompleksan, multistupnjeviti proces. Kumulirano uništavanje DNA u plućnim epitelijalnim ćelijama izlaganjem inhalatornim karcinogenima ili njihovima metabolitima rezultira malignitetom nakon perioda duge latencije.

Prestanak pušenja
Prestankom pušenja smanjenje rizika od smrti od plućnog karcinoma poređenjem sa onima koji nastavljaju pušiti je promatrano unutar 5 godina. Rizik se progresivno smanjuje vremenom nakon prestanka pušenja. čak i nakon 25 godina, ili više, po prestanku pušenja, rizik od plućnog karcinoma među bivšim pušačima može biti veći od rizika kod individua koje nisu nikada pušile, mada je razumljivo manji od onih koji nastavaljaju pušiti.

Drugi faktori

Mada aktivno pušenje duhana jako povećava rizik od plućnog karcinoma poredeći sa rizikom kod nepušača (rizik je kod njih manji), ipak samo 10% pušača dobije plućni karcinom. Istovremeno, približno 10% plućnih karcinoma se javlja kod osoba koje nikad nisu pušile. Sem aktivnog pušenja, i ostali faktori igraju ulogu u razvoju plućnog karcinoma.

Pasivno pušenje

Dokazano je da dugotrajna inhalacija dima cigarete od drugih osoba povećava rizik od plućnog karcinoma kod nepušača.

Aerozagađenje, urbana okolina i geografska lokacija

Incidenca plućnog karcinoma i stope mortaliteta su veće u industrijaliziranim zemljama i urbanim sredinama što vodi ka konstataciji da aerozagađenje doprinosi razvoju plućnog karcinoma.

Faktori radne sredine

Izlaganje specifičnim faktorima radne sredine (karcinogenima), njima samim, ili u kombinaciji sa pušenjem cigareta, može povećati rizik od plućnog karcinoma. Kao što je slučaj i sa pušenjem, postoji duga latencija koja može iznositi i do 50 godina između prve ekspozicije karcinogenu i razvoja plućnog karcinoma, a općenito postoji i veza između količine i trajanja ekspozicije u odnosu na rizik od razvoja plućnog karcinoma. U ove karcinogene ubrajamo: azbestna vlakna, arsen, hrom, nikal, hlorometil etere, vinil hlorid, gas radon. Ovi karcinogeni mogu doprinijeti razvoju približno 15% plućnih karcinoma kod muškaraca i 5% kod žena.

Ožiljci i difuzna fibroza

Periferni karcinom, posebno subpleuralni adenokarcinomi i bronhoalveolarni karcinom, su često udruženi sa fokalnim ožiljkom. Ožiljci mogu biti rezultat bronhiektazija, infarkta, tuberkuloze ili traume. Ranije studije su pokazale da je 3 do 75 plućnih karcinoma nastalo na ožiljku.

Hereditarni ( nasljedni) i socio-ekonomski faktori

Nekoliko studija je pokazalo vezu između pozitivne porodične istorije za plućni karcinom i povećanog rizika od razvoja plućnog karcinoma.