Danijel BULJAN (Zagreb)

PREVENCIJA ALKOHOLIZMA

Problemi povezani s pijenjem alkoholnih pića, psihijatrijske i tjelesne komplikacije i komorbiditet koji se s njima javlja predstavljaju značajno opterećenje javnozdravstvene službe i ozbiljan zahtjev na organizaciju i provođenje zaštite mentalnog zdravlja u tom području.
Cilj primarne prevencije je prepoznati i otkloniti precipitirajuće čimbenike, spriječiti ili smanjiti pojavnost (učestalost) i prevalenciju alkoholizma u općoj populaciji dok, planiranje eradikacija, kao za neke infektivne bolesti (male boginje i poliomielitis) nije realno.
Alkoholizam se može prevenirati (primarna prevencija) jer su poznati uzročni čimbenici, a kada bolest nastane liječenje i rehabilitaciju (sekundarnu prevenciju) treba započeti što ranije i provoditi rehabilitaciju (tercijarnu prevenciju) po načelima koja se primjenjuju kod kroničnih recidivirajućih bolesti. Primarna prevencija se dijeli na generalnu, sveobuhvatnu prevenciju usmjerenu na opću populaciju putem psihosocijalne zdravstvene edukacije, odgoja, smanjenja dostupnosti sredstva ovisnosti (proizvodnja, distribucija, potrošnja), specijalnu, selektivnu prevenciju usmjerenu na podgrupe populacije s visokim rizikom, kao što su prenatalna i novorođenačka dob, djetinjstvo, pubertet i rana mladost (2-14g), kasna mladost i mlađe zrelo doba (15-25g), zrelo doba, starije osobe, žene, rizična zanimanja, promet itd., te indiciranu prevenciju usmjerenu prema populaciji s minimalnim i prepoznatljivim simptomima koji ne zadovoljavaju dijagnostičke kriterije bolesti, koncept rane dijagnoze bolesti i tretmana.
Možemo zaključiti da je primarna prevencija alkoholizma neopravdano marginalizirana u postojećim službama osiguranja, da postoji potreba za dugotrajno planiranje i evaluaciju akcijskih planova za prevenciju alkoholizma u zajednici i propisa koji podržavaju njezinu punu inkorporaciju u nacionalnu i lokalnu politiku zaštite mentalnog zdravlja.
Ključne riječi: Prevencija alkoholizma, primarna prevencija, sekundarna prevencija, tercijarna prevencija, indicirana prevencija, rane intervencije.

PREVENTION OF ALCOHOLISM

Problems connected to drinking alcohol, psychiatric and physical complications and co-morbidity represent a significant burden for the public health care service and a serious demand for organizing and implementing mental health protection in that field.
The goal of primary prevention is to recognize and remove precipitating factors, to prevent or reduce the frequency and prevalence of alcoholism in general population. Planning the eradication, as for example for some infective diseases (measles and poliomyelitis), is not realistic.
Alcoholism can be prevented (primary prevention) because causal factors are known, and once the disease occurs, the treatment and rehabilitation (secondary prevention) should start as early as possible. Rehabilitation (tertiary prevention) should be carried out based on the principles applied in chronic relapse diseases.
Primary prevention is divided into primary, special or selective prevention and indicated prevention. Primary prevention is a general, comprehensive prevention directed towards general population with the use of psychosocial health education, reduced availability of addiction substances (production, distribution, consummation). Special, selective prevention is directed to subgroups of population at high risk, such as prenatal and newborn age, childhood, puberty and early youth (2-14 yrs), late youth and early mature age (15-25 yrs), mature age, elder people, women, risky occupations, traffic, etc. Indicated prevention is directed to population with minimal and recognizable symptoms that do not satisfy diagnostic criteria of the disease (the concept of early diagnosis and treatment).
We may conclude that primary alcoholism prevention is unjustifiably marginalized in the existent service of insurance. There is the need for a long lasting planning and evaluation of action plans for prevention of alcoholism in communities and a demand for rules that would support its full incorporation in the national and local policy of mental care protection.
Keywords: Prevention of alcoholism, primary prevention, secondary prevention, tertiary prevention, indicated prevention, early interventions.

Prof. dr. med. sc. Danijel Buljan, psihijatar, Klinika za psihijatriju, KB "Sestre milosrdnice", Zagreb,11000 Zagreb, Hrvatska